Isbukun Bunun

 

Kaupa tu 華語 a halinga, uka tu rikec a sapisanga’

—Nau tu 政府 a kanahtung 《國際人權公約》, 保障 教育自主 mas 參政平等權

 

威權 時期, “國語政策是對 Tai’uan vaivivaivi a halinga mas Sin’ihumis 文化清洗 mas 制度歧視; maupacia 侵害 tu 《世界人權宣言》 a 人性尊嚴, mas 《公民與政治權利國際公約》 mas 《經濟社會文化權利國際公約》 所保障的 平等權、文化權、教育權 mas 政治參與權.

 

民主化 , 兩蔣時期 a 《國語推行辦法》 mas 《國語推行委員會組織條例》 tua 2003 mas 2014 已經 正式 廢止. 立法院 amin 通過 lima a 《國際人權公約》, misa tu 《兩公約》. tua 2019, 總統 公布施行 《國家語言發展法》. Maupacia pakaita ta Tai’uan 已經 朝向 尊重多元 mas 保障 halinga 平等 a 方向 前進. Misa, 現今 政府 tua 軍隊、司法、立法、教育、國家考試 a saketeng, kaupa tu 華語 做唯一 標準, samu tu vaivivaivi a halinga. Uka tu rikec a sapisanga’, mas 牴觸 立法院 通過 a 各項國內法, saka 背離 民主、多元、平等 a 普世價值.

 

Tai’uan 本來 uka 通行 tu 華語. 主計處 2020 統計, supah 80% latasban na bunun na Tai’uan, malusbut a tupa dusa mas latasban a halinga; maupacia pakaita ta vaivivaivi a halinga a Tai’uan, mamantuk a 現況. Misa, 長期以來, 義務教育 強迫 isnanavan a kaupa tu 華語 a halinga mapasnava, nitu mahtu tu 本土語 a mapasnava 數學、社會、自然 mas duma a . 國家考試 mas 政府文書 amin samu tu duma a 國家語言. Maupacia 造成 荒謬 a 制度: supah na bunun 納稅, misa 卻拿來 消弱 自己 a halinga mas Sin’ihumis; pahasia 文化斷層, hudasnanazcina-hudas mas uvaz nitu mahtu a tupa tu maszang a halinga. Oninia anatupatu 民主國家 a 公平分配 教育資源, mas 保障 自由發展 文化人格 a 精神.

 

Kaimin tupa ta:
(
) 政府 nau tu 依法行政, islunghu tu 強制 華語教育 a uka tu rikec a sapisanga’. 華語 nau tu 改做 選修, 保障 bunun a mahtu a 自由選擇 本土語, 接受 義務教育. Maupacia kanahtung 《消除教育歧視國際公約》 a 教育自主權.
(
) 保障 bunun a mahtu a makusia tu 自己 a halinga, 參與 公共事務. tua 升學、國家考試、司法、擔任公職 mas 軍職 a saketeng, bunun 應該 享有 maszang a 待遇. Maupacia kanahtung 人權《兩公約》 a 平等參政權 mas 文化權.

 

Kaimin latuza ta, vaivivaivi a halinga 絕非 治理 a 負擔; aupa tu 社會韌性 mas 民主深化 a 必要基礎. mamantuk, 聯合國秘書處 makusia dusa a 工作語言 mas enem a 法律語言, misa masial a 運作. Luxembourg amin tua 教育、行政、司法文書 制度化 保障 tulu a halinga, pahasia bunun a mahtu 溝通, uka tu 障礙. Pahasia, 政府運作 建立在 kaupa tu tacini a halinga 之上, tatun a 民族國家 想像. Nau tu 依法 保障 vaivivaivi a halinga a 平等權利; 這才是 法治國 a 根本.

 

最後, 維護 halinga vaivivaivi oninia 國際潮流. tua Tai’uan, 20 latasban a 本土語, supah amin 已經 瀕危. Kaupa tu tacini a halinga, cain ka 加速 Sin’ihumis 流失, saka 增加 FIMI a 風險. halinga 平等 cain 福利; aupa tu 基本權利. Pahasia, 政府 nau tu 全面 檢討 威權 不義 a 歧視政策, 恢復 Tai’uan 寶貴 a vaivivaivi a halinga 傳統.